Misschien komt het je bekend voor: de buurman is allang verhuisd, maar zijn fiets staat nog steeds in het fietsenrek. De Rotterdamse wethouder Lansink-Bastemeijer is helemaal klaar met de overlast van fietswrakken, weesfietsen en verdwaalde brommers en scooters. Daarom start de gemeente een pilot om sneller in te grijpen en meer tweewielers weg te halen.

Er zijn nauwelijks mensen op straat op deze zonnige woensdagochtend in Rotterdam-Kralingen, maar fietsen zijn er des te meer. Alle fietsenrekken in de Lambertusstraat zijn bezet en ook tussen de rekken op de stoep staan rijen met omafietsen, racefietsen, elektrische fietsen, kinderfietsen én – doorn in het oog van wethouder Lansink-Bastemeijer – weesfietsen en fietswrakken.

De wethouder is dan ook erg blij dat de pilot om achtergelaten fietsen en scooters sneller op te ruimen nu eindelijk van start is gegaan. Ook handhavers Maryann en Marion kunnen niet wachten om samen met Harun en Everon van Stadsbeheer de handen uit de mouwen te steken. Met een stapel gekleurde labels en een cirkelzaag onder de arm gaan ze op pad.

Flinke aantallen

In de haast zet je ergens je fiets neer en een paar dagen later ben je totaal vergeten waar hij staat, je verhuist en laat je fiets achter, of je band is lek en je bedenkt dat je net zo goed met de tram kunt gaan. Achtergelaten en verkeerd geparkeerde fietsen zijn al langer een groot probleem in de Rotterdamse binnenstad, tot frustratie van buurtbewoners.

Het gaat in Rotterdam om flinke aantallen: in 2024 zijn in totaal bijna 21 duizend tweewielers weggehaald. Daarvan waren er 13 duizend fietswrakken en weesfietsen. De rest was verkeerd geparkeerd of werd verwijderd in verband met evenementen en werkzaamheden.

De overlast is zelfs zo groot, dat burgers het heft in eigen hand hebben genomen. “In een aantal wijkraden hebben ze ‘creatief meegedacht’, laat ik het zo zeggen”, zegt wethouder Lansink-Bastemeijer. “Daar labelden ze de fietsen ook zelf, en hadden ze een fietsenmaker die ze dan kwam ophalen. Maar eigenlijk mag dat niet, het is diefstal.” Het was voor de wethouder een belangrijk signaal om het probleem nu echt goed aan te pakken.

Overlast bij Centraal Station

De overlast is het grootst rond Rotterdam Centraal, waar mensen hun fiets in de haast vaak verkeerd parkeren. Maar ook in Kralingen, waar veel studenten wonen, blijven veel fietsen achter. Lansink-Bastemeijer: “Als je bijvoorbeeld een buitenlandse student bent, dan ga je na je studie terug en zit je met die fiets. Die laat je dan maar staan.”

Het zorgt volgens Lansink-Bastemeijer voor een ‘verrommeling van de buitenruimte’. “Het is ook gewoon zonde: we proberen zoveel mogelijk fietsenstallingen voor Rotterdammers te creëren, want we willen heel graag dat mensen op de fiets gaan. Maar die staan dan vol met fietsen die eigenlijk nooit worden gebruikt.”

Proces van weghalen

Het lijkt simpel, maar het weghalen van fietsen is een heel proces. Als het een fietswrak is, zoals een fiets zonder wielen of zadel, mag de fiets gelijk meegenomen worden. Ook verkeerd geparkeerde fietsen mogen direct weggehaald worden.

Fietsen die er duidelijk al een tijd ongebruikt staan, met lekke banden of andere gebreken, worden aangemerkt als weesfiets. Die fietsen krijgen een label, zodat de eigenaar 28 dagen heeft om zijn fiets op te knappen of weg te halen. Daarna mogen de gelabelde fietsen worden verwijderd en komen ze bij het Fietspunt terecht.

Haken en ogen

In de praktijk zitten er nog wel wat haken en ogen aan het proces. Handhaver Marion wijst op een verwaarloosde fiets met een lekke band. “Misschien was deze gelabeld, maar hebben ze het label eraf gehaald. We kunnen hem echt alleen weghalen als er een label op zit”, zegt Marion. Een fietswrak is het nog niet. “Even de band oppompen en je kunt er gewoon op fietsen.”

Een van de gelabelde fietsen is juist wel opgeknapt, ziet handhaver Maryann. “Iemand is vergeten de labels eraf te halen, maar de banden zijn wel geplakt.” Alle fietsen die een label krijgen, worden gefotografeerd door de handhavers. Daardoor kan Maryann nu op haar telefoon zien dat de fiets er eerder slechter aan toe was. Ze trekt het label eraf. “Die ga ik natuurlijk niet meenemen, dat is wel een beetje zonde.”

Er zijn labels in verschillende kleuren voor fietswrakken, weesfietsen, fietsen zonder slot, fout geparkeerde fietsen en fietsen die te lang ongebruikt op dezelfde plek staan. De volgende fiets die Maryann checkt is behoorlijk verroest, volgeplakt met stickers en zonder slot, maar verder nog in orde. “Deze kunnen we ook niet zomaar meenemen, want eigenlijk is het nog een goede fiets.” Geen wrak dus, maar wel een weesfiets die van Maryann een roze label krijgt.

Naast het fietsenrek staat een felgekleurde plastic loopauto zonder slot. “Zelfs die zouden we moeten labelen”, zegt Marion lachend.

‘Neemt veel tijd in beslag’

Everon en Harun van Stadsbeheer laden ondertussen de weesfietsen die al wel gelabeld waren in de vrachtwagen. Tegen een boom staan twee dure racefietsen die ooit met een flink slot zijn vastgezet, maar inmiddels geheel verwaarloosd zijn. Everon is blij dat hij eindelijk met de cirkelzaag aan de slag mag, maar het kost allemaal extra tijd.

Een van de gelabelde fietsen die Marion checkt, blijkt al in maart gelabeld te zijn en had 28 dagen later weggehaald mogen worden. De gemeente heeft simpelweg niet genoeg mensen om alle fietsen snel op te halen en af te voeren, zegt Lansink-Bastemeijer. “Het neemt veel te veel tijd in beslag.”

Om één achtergelaten fiets weg te halen, zijn meerdere medewerkers nodig op verschillende momenten. Omdat het labelen van fietsen een juridische betekenis heeft, mogen alleen de bevoegde handhavers dat werk doen. De handhavers moeten dan na een maand terugkeren om de labels te scannen, maar zij hebben geen vrachtwagen om de fietsen af te voeren. Dat is de taak van Stadsbeheer en het Fietspunt.

Extra mensen en een vrachtwagen

Er moet dus echt een schepje bovenop, vindt de wethouder. In de pilot worden nu extra mensen ingehuurd die helpen met het afvoeren van de gelabelde fietsen en er wordt een extra vrachtwagen ingezet.

Rond het station wordt de termijn van 28 dagen verkort naar 14 dagen. Lansink-Bastemeijer: “Als je het aan mij zou vragen dan zou ik die termijn overal willen verkorten. Maar dat gaat niet, want je moet het in alle redelijkheid doen.” Ook iemand die toevallig net op vakantie is, moet de kans krijgen om iets aan zijn fiets te doen.

Op deze manier wil de gemeente dit jaar minimaal 26 duizend overlastgevende tweewielers weghalen. De teller stond eind mei al op ruim 12 duizend; nog maar 14 duizend fietsen te gaan.

(Bron: RTV Rijnmond)